• Georgian (Georgia)
  • English (United Kingdom)
გაფანტული სკლეროზი Print E-mail

გაფანტული სკლეროზი — ცენტრალური ნერვული სისტემის დეგენერაციული დაავადება, რომლის დროსაც ზიანდება ნერვული იმპულსების გამტარი ნერვების გარსი ხდება დემიელინიზაცია. ამის შედეგად აღინიშნება ადამიანის ძირითადი ფუნქციების – მოძრაობის, კოორდინაციის, მგრძნობელობის, მხედველობის დარღვევა.

გაფანტული სკლეროზი ძირითადად გვხვედება ახალგაზრდებსა და საშუალო ასაკის ადამიანებში.

დაავადების განვითარების ზუსტი მიზეზები უცნობია. ითვლება, რომ გაფანტული სკლეროზის განვითარებისათვის აუცილებელია სამი ძირითადი ფაქტორის თანაარსებობა: ვირუსული, გენეტიკური (წინასწარგანწყობა) და გეოგრაფიული (დედამიწის ზოგიერთ ნაწილში დაავადება უფრო გავრცელებულია). მაპროვოცირებელ მექანიზმებად მოიაზრება აუტოიმუნური პროცესები, ინფექციები, გარემო ფაქტორები და სხვა.

გაფანტული სკლეროზის კლინიკური სიმპტომები მრავალფეროვანია, რადგან დემიელინიზაცია შესაძლოა ცენტრალური ნერვული სისტემის თითქმის ყველა ბოჭკოს შეეხოს. ამასთანავე, დაავადებას აქვს ტიპობრივი უბნებიც, რომლებიც ყველაზე ხშირად ზიანდება, მათ შორის – ნათხემი, ზურგის ტვინი, მხედველობის გზა. როცა გაფანტული სკლეროზი უკვე დაავადებად არის ჩამოყალიბებული, ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში რამდენიმე დემიელინიზაციის უბანი გვხვდება. შესაბამისად, ნერვული სისტემის რამდენიმე ფუნქცია ერთდროულად არის დაზიანებული. აღინიშნება მხედველობის დაქვეითება. შესაძლებლია აღინიშნოს დაბუჟების შეგრძნება, ან მგრძნობელობის დაქვეითება რომელიმე კიდურში ან სახეზე. ზოგიერთ შემთხვევაში, დაავადების დასაწყისში, შეინიშნება თავბრუსხვევა, არამკაფიო მხედველობა, რასაც შეიძლება თან სდევდეს გულისრევა, პირღებინება.

გაფანტული სკლეროზის დიაგნოზი ისმევა კლინიკური და ანამნეზური მონაცემების საფუძველზე, ცენტრალური ნერვული სისტემის სიმპტომატიკის დროსა და სივრცეში დისემინაციის მიხედვით. დამხმარე მნიშვნელობა ენიჭება გამოკვლევის ისეთ მეთოდებს, როგორიც არის მხედველობით გამოწვეული პოტენციალები, თავისა და ზურგის ტვინის მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია, თავზურგტვინის სითხის გამოკვლევა და სხვა.

დაავადების მკურნალობა მიმართულია გაფანტული სკლეროზის პროგრესირების შეჩერებასა და გამწვავებების სიხშირისა და სიმძიმის შემცირებაზე. დღეისათვის არსებობს იმუნურ სისტემაზე მოქმედი მედიკამენტები, რომლებიც აჩერებენ დაავადების პროგრესირებას.